{"id":18419,"date":"2015-10-11T05:50:27","date_gmt":"2015-10-11T05:50:27","guid":{"rendered":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/?p=18419"},"modified":"2015-10-11T05:50:27","modified_gmt":"2015-10-11T05:50:27","slug":"duc-tin-va-chuoi-man-coi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/duc-tin-va-chuoi-man-coi\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ee9c Tin v\u00e0 Chu\u1ed7i M\u00e2n C\u00f4i"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\"><b>\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\"><a href=\"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/DucTin-va-ChuoiManCoi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-18420\" style=\"float: left;margin-left: 9px;margin-right: 9px\" alt=\"DucTin va ChuoiManCoi\" src=\"\/v2\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/_d_improd_\/DucTin-va-ChuoiManCoi-300x217_f_improf_300x217.jpg\" width=\"300\" height=\"217\" \/><\/a>S\u00e1ch \u201cNh\u1eefng \u01a0n L\u1ea1 M\u1eb9 Ban\u201d c\u00f3 ghi l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">H\u1ed3i 19 tu\u1ed5i, nh\u00e0 v\u0103n Ozanam \u0111\u1ebfn Paris v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 v\u00f4 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, nh\u01b0ng \u0111ang b\u1ecb lung lay m\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng tr\u1ea7n tr\u1ecdng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">M\u1ed9t h\u00f4m Ozanam v\u00e0o nh\u00e0 th\u1edd \u0110\u1ee9c B\u00e0 \u0111\u1ec3 xem tranh \u1ea3nh v\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac, b\u1ed7ng Ozanam th\u1ea5y g\u1ea7n cung th\u00e1nh c\u00f3 m\u1ed9t \u00f4ng l\u00e3o \u0111ang qu\u00ec c\u1ea7u nguy\u1ec7n, Ozanam t\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u00f4ng ta ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u1eddng d\u00e2n. Ch\u00e0ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n v\u00e0 nh\u1eadn ra \u0111\u00f3 l\u00e0 Amp\u00e8re \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc danh ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. T\u1ef1 nhi\u00ean Ozanam qu\u00ec xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecbu th\u1ea7m th\u0129 c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u1edbi \u0110\u1ea5ng m\u00e0 ch\u00e0ng \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u00e2u nay. L\u00fac \u0111\u00f3, tay b\u00e1c h\u1ecdc Amp\u00e8re \u0111ang l\u1eabn chu\u1ed7i M\u00e2n c\u00f4i, m\u1eaft nh\u1eafm l\u1ea1i v\u00e0 r\u1ea5t k\u00ednh c\u1ea9n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">L\u00fac sau, nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc ra v\u1ec1, Ozanam \u0111\u1ebfn g\u1ea7n v\u00e0 c\u00f3 v\u1ebb r\u1ee5t r\u00e8. Th\u1ea5y v\u1eady, b\u00e1c h\u1ecdc Amp\u00e8re h\u1ecfi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 T\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap anh vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f4ng, hay anh mu\u1ed1n gi\u1ea3i m\u1ed9t b\u00e0i to\u00e1n?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">Ozanam n\u00f3i:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Th\u01b0a kh\u00f4ng, con l\u00e0 sinh vi\u00ean v\u0103n khoa, r\u1ea5t gi\u1edf v\u1ec1 m\u00f4n to\u00e1n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 V\u1eady anh b\u1ea1n c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 Con mu\u1ed1n xin gi\u00e1o s\u01b0 gi\u00fap \u00fd ki\u1ebfn v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ee9c tin.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">B\u00e1c h\u1ecdc Amp\u00e8re c\u01b0\u1eddi:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u2013 \u0110\u1ee9c tin l\u00e0 m\u00f4n t\u00f4i r\u1ea5t d\u1edf, nh\u01b0ng t\u00f4i s\u1ebd g\u1eafng.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">V\u1ec1 sau, \u00f4ng Ozanam th\u01b0\u1eddng n\u00f3i: <i>\u201cChu\u1ed7i tr\u00e0ng h\u1ea1t c\u1ee7a nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc Amp\u00e8re \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh t\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u00f4i h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u00e1ch \u0111\u1ea1o v\u00e0 b\u00e0i gi\u1ea3ng\u201d<\/i>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">B\u00e1c h\u1ecdc Andr\u00e9-Marie Amp\u00e8re\u00a0sinh ng\u00e0y 20-1-1775 t\u1ea1i Lyon (g\u1ea7n Poleymieux, Ph\u00e1p), l\u00e0 nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 ph\u00e1t minh ra \u0111i\u1ec7n t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt mang t\u00ean \u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt Amp\u00e8re \u2013 \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111o c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 d\u00f2ng \u0111i\u1ec7n. \u00d4ng n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e2u khi\u1ebfn ch\u00fang ta ph\u1ea3i suy t\u01b0: <i>\u201cCh\u00fang ta ch\u1ec9 v\u0129 \u0111\u1ea1i khi ch\u00fang ta c\u1ea7u nguy\u1ec7n\u201d<\/i>. M\u1ed9t b\u00e1c h\u1ecdc danh ti\u1ebfng m\u00e0 c\u00f2n v\u1eady th\u00ec ch\u00fang ta l\u00e0 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7u nguy\u1ec7n, kh\u00f4ng l\u1ea7n Chu\u1ed7i M\u00e2n C\u00f4i?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00d4ng c\u00f3 t\u00ednh t\u00f2 m\u00f2 v\u00e0 say m\u00ea t\u00ecm hi\u1ec3u ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1eeb khi c\u00f2n r\u1ea5t nh\u1ecf, ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra l\u1eddi gi\u1ea3i cho c\u00e1c t\u1ed5ng s\u1ed1 h\u1ecdc l\u1edbn b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c vi\u00ean s\u1ecfi v\u00e0 m\u1ea9u b\u00e1nh b\u00edch quy tr\u01b0\u1edbc khi bi\u1ebft c\u00e1c con s\u1ed1. Cha \u00f4ng d\u1ea1y Latin cho \u00f4ng, nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cha kh\u00f4ng d\u1ea1y Latin n\u1eefa v\u00ec nh\u1eadn th\u1ea5y con trai m\u00ecnh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng v\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u to\u00e1n h\u1ecdc. V\u1ec1 sau, Amp\u00e8re h\u1ecdc l\u1ea1i ti\u1ebfng Latin \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Euler v\u00e0 Bernoulli. Cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u00f4ng n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng bi\u1ebft nhi\u1ec1u nh\u1ea5t v\u1ec1 to\u00e1n h\u1ecdc khi \u00f4ng 18 tu\u1ed5i, tuy v\u1eady \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ecdc r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u00e1ch v\u1edf c\u1ee7a c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c nh\u01b0 l\u1ecbch s\u1eed, c\u00e1c ghi ch\u00e9p trong c\u00e1c chuy\u1ebfn du h\u00e0nh, thi ca, tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 khoa t\u1ef1 nhi\u00ean.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">Khi Lyon r\u01a1i v\u00e0o tay qu\u00e2n \u0111\u1ed9i C\u00e1ch M\u1ea1ng Ph\u00e1p n\u0103m 1793, cha c\u1ee7a Amp\u00e8re (gi\u1eef ch\u1ee9c\u00a0th\u1ea9m ph\u00e1n tr\u1ecb an) \u0111\u00e3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch ki\u00ean quy\u1ebft v\u1edbi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng n\u00e0y, do \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf t\u00f9 v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0i. S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y g\u00e2y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00e2m h\u1ed3n nh\u1ea1y c\u1ea3m c\u1ee7a Amp\u00e8re. V\u00e0i n\u0103m sau \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u00ecm trong s\u1ef1 l\u00e3nh c\u1ea3m. Sau \u0111\u00f3, s\u1edf th\u00edch c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh th\u1ee9c b\u1edfi m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ee9c th\u01b0 v\u1ec1 th\u1ef1c v\u1eadt h\u1ecdc khi ch\u00fang \u0111\u1ebfn tay \u00f4ng, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n sang nghi\u00ean c\u1ee9u thi ca c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n v\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1. Sau n\u00e0y, \u00f4ng cho bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00f3 ba m\u1ed1c l\u1edbn tr\u00f2ng \u0111\u1eddi \u00f4ng: R\u01b0\u1edbc l\u1ec5 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ecdc b\u00e0i \u0110i\u1ebfu v\u0103n cho Descartes c\u1ee7a Antoine L\u00e9onard Thomas (nh\u00e0 th\u01a1 Ph\u00e1p), v\u00e0 s\u1ef1 ki\u1ec7n chi\u1ebfm ng\u1ee5c Bastille.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">N\u0103m 1796, \u00f4ng g\u1eb7p c\u00f4 Julie Carron v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau. Qu\u00e1 tr\u00ecnh g\u1eb7p g\u1ee1 c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng ghi ch\u00e9p l\u1ea1i r\u1ea5t th\u1eadt trong t\u1ea1p ch\u00ed Amorum. N\u0103m 1799, h\u1ecd c\u01b0\u1edbi nhau. Kho\u1ea3ng n\u0103m 1796, Amp\u00e8re d\u1ea1y to\u00e1n h\u1ecdc, h\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 ngo\u1ea1i ng\u1eef t\u1ea1i Lyon. N\u0103m 1801, \u00f4ng chuy\u1ec3n t\u1edbi Bourg l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 v\u1eadt l\u00fd v\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 \u1ed1m \u0111au v\u00e0 con g\u00e1i Jean Jacques Amp\u00e8re \u1edf Lyon. V\u1ee3 \u00f4ng m\u1ea5t n\u0103m 1804, \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1eb1ng v\u00ec s\u1ef1 m\u1ea5t m\u00e1t n\u00e0y. C\u00f9ng n\u0103m n\u00e0y, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 m\u00f4n to\u00e1n t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc Lyon.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">B\u00e0i b\u00e1o nh\u1ecf c\u1ee7a \u00f4ng\u00a0\u201cConsid\u00e9rations Sur La Th\u00e9orie Math\u00e9matique Du Jeu\u201d (Suy ngh\u0129 v\u1ec1 L\u00fd thuy\u1ebft To\u00e1n h\u1ecdc Vui) mi\u00eau t\u1ea3 nh\u1eefng kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1eafng b\u1ea1c thay v\u00ec ch\u01a1i may r\u1ee7i, \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1802, v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a Jean Baptiste Joseph Delambre \u2013 ng\u01b0\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u \u00f4ng l\u00e0m gi\u00e1o s\u01b0 \u1edf Lyon. N\u0103m 1804, \u00f4ng l\u00e0 tr\u1ee3 gi\u1ea3ng t\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng B\u00e1ch khoa Paris, \u1edf \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 to\u00e1n n\u0103m 1809. \u00d4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c theo \u0111u\u1ed5i c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u khoa h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111a ng\u00e0nh v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 chuy\u00ean c\u1ea7n kh\u00f4ng suy gi\u1ea3m. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft n\u1ea1p l\u00e0m th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ph\u00e1p n\u0103m 1814.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00d4ng \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa \u0111i\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng, v\u00e0 trong ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng, nh\u01b0 \u00f4ng g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c h\u1ecdc, l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a Amp\u00e8re \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn. Ng\u00e0y 11-9-1820, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft v\u1ec1 ph\u00e1t minh c\u1ee7a Hans Christian Orsted r\u1eb1ng kim nam ch\u00e2m ch\u1ecbu t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00f2ng \u0111i\u1ec7n. Ng\u00e0y 18-9-1820, \u00f4ng g\u1eedi m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o t\u1edbi H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, b\u00e1o c\u00e1o n\u00e0y ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng b\u00ecnh lu\u1eadn ho\u00e0n thi\u1ec7n h\u01a1n v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">To\u00e0n b\u1ed9 l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf ra khi \u00f4ng kh\u1ea3o s\u00e1t v\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u00f4ng th\u1ee9c to\u00e1n h\u1ecdc, kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 c\u00f2n d\u1ef1 \u0111o\u00e1n nhi\u1ec1u s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi. \u00d4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u00e0i\u00a0\u201cEssai Sur La Philosophie Des Sciences\u201d\u00a0(Tr\u1eafc nghi\u1ec7m v\u1ec1 Tri\u1ebft l\u00fd Khoa h\u1ecdc) r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. Ngo\u00e0i ra, \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 hai b\u00e0i v\u1ec1 t\u00edch ph\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh vi ph\u00e2n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">S\u1ef1 h\u00e0o hi\u1ec7p v\u00e0 t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n trong cu\u1ed1n <b>Journal et correspondance<\/b>\u00a0(Paris, 1872) do \u00f4ng vi\u1ebft. Sau 45 n\u0103m, c\u00e1c nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u00f4ng nh\u1eadn \u00f4ng. S\u1ef1 c\u1ed1ng hi\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng r\u1ea5t l\u1edbn trong l\u0129nh v\u1ef1c khoa h\u1ecdc, to\u00e1n h\u1ecdc, v\u1eadt l\u00fd, h\u00f3a h\u1ecdc, tri\u1ebft h\u1ecdc. Trong to\u00e1n h\u1ecdc, \u00f4ng nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fd thuy\u1ebft x\u00e1c su\u1ea5t, gi\u1ea3i t\u00edch v\u00e0 \u1ee9ng d\u1ee5ng to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0o v\u1eadt l\u00fd.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">L\u00e0 nh\u00e0 to\u00e1n h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u, \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng ng\u00e0nh khoa h\u1ecdc n\u00e0y. \u00d4ng coi to\u00e1n h\u1ecdc l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0nh c\u1ee7a tri\u1ebft h\u1ecdc, l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a c\u00e1c ph\u00e1t minh trong v\u1eadt l\u00fd tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ee9c \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a to\u00e1n h\u1ecdc l\u00e0 n\u00e2ng cao t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c, c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n th\u1ef1c nghi\u1ec7m c\u1ee7a v\u1eadt l\u00fd hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ti\u00ean \u0111o\u00e1n v\u0129 \u0111\u1ea1i, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng khoa h\u1ecdc, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 m\u1edf ra c\u00e1c h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u1ee9ng d\u1ee5ng khoa h\u1ecdc r\u1ed9ng l\u1edbn. T\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp ngang h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1c h\u1ecdc v\u0129 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">C\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a Amp\u00e8re v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng lo\u1ea1t c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ef1u v\u0129 \u0111\u1ea1i. D\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u1ee7a Orsted n\u0103m 1820 v\u1ec1 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a d\u00f2ng \u0111\u1ecb\u1ec7n l\u00ean kim nam ch\u00e2m, \u00f4ng \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u b\u1eb1ng th\u1ef1c nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra l\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eeb v\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u th\u00e0nh \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt mang t\u00ean \u00f4ng. L\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eeb l\u00e0 m\u1ed9t trong c\u00e1c l\u1ef1c c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean, c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c h\u1ecdc. \u0110\u1ecbnh lu\u1eadt Amp\u00e8re cho ph\u00e9p x\u00e1c \u0111\u1ecbnh chi\u1ec1u v\u00e0 tr\u1ecb s\u1ed1 c\u1ee7a l\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eeb, l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed9ng c\u01a1 \u0111i\u1ec7n. C\u00f4ng th\u1ee9c Amp\u00e8re v\u00e0 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt Faraday\u00a0l\u00e0 hai c\u01a1 s\u1edf ch\u00ednh \u0111\u1ec3 James Clerk Maxwell x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean l\u00fd thuy\u1ebft tr\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec7n t\u1eeb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">Trong h\u00f3a h\u1ecdc, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm ra \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt sau n\u00e0y g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt Avogadro-Amp\u00e8re. \u00d4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u1ef1c nghi\u1ec7m t\u00e0i ba, t\u1ef1 thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 t\u1ef1 l\u00e0m nhi\u1ec1u thi\u1ebft b\u1ecb ph\u1ee5c v\u1ee5 cho c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh n\u1ec1n t\u1ea3ng cho c\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111o \u0111i\u1ec7n (nh\u01b0 am-pe k\u1ebf, v\u00f4n k\u1ebf, \u0111i\u1ec7n tr\u1edf k\u1ebf,&#8230;). \u00d4ng c\u00f2n l\u00e0 cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 ph\u1ea7n t\u1eed v\u00f4 h\u01b0\u1edbng, c\u1ee7a t\u1eeb xuy\u1ebfn v\u00e0 c\u1ee7a nam ch\u00e2m \u0111i\u1ec7n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u00d4ng qua \u0111\u1eddi ng\u00e0y 10-6-1836 t\u1ea1i Marseille (Ph\u00e1p) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c an t\u00e1ng t\u1ea1i ngh\u0129a trang Montmartre (Paris, Ph\u00e1p).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">M\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc danh ti\u1ebfng l\u1eaby l\u1eebng nh\u01b0 b\u00e1c h\u1ecdc Andr\u00e9-Marie Amp\u00e8re\u00a0m\u00e0 c\u00f3 ni\u1ec1m tin m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0 r\u1ea5t s\u00f9ng k\u00ednh \u0110\u1ee9c M\u1eb9, b\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 \u00f4ng say m\u00ea l\u1ea7n chu\u1ed7i M\u00e2n C\u00f4i. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 cho ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng khoa h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch, m\u1ed9t khi ng\u01b0\u1eddi ta c\u00e0ng hi\u1ec3u r\u00f5 v\u1ec1 khoa h\u1ecdc th\u00ec c\u00e0ng th\u00eam v\u1eefng \u0111\u1ee9c tin, c\u00e0ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 \u0110\u1ee9c M\u1eb9.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">\u0110\u1ee9c tin v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng. T\u1ea1i sao? V\u00ec nh\u1edd <b>\u0111\u1ee9c tin<\/b> m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u \u0111\u1ed9 (Rm 1:15), nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin m\u00e0 n\u00ean c\u00f4ng ch\u00ednh (Rm 3:21; Rm 5:1; Rm 9:30; Rm 9:32; Rm 10:6; Gl 3:24; Dt 11:7), nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u1ec1m vui v\u00e0 b\u00ecnh an (Rm 15:13), nh\u1edd \u0111\u1ee9c tin m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eefa l\u00e0nh (Mt 9:22; Mc 5:34; Lc 8:48; Lc 17:18; Lc 18:42).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: medium;font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\">Chu\u1ed7i M\u00e2n C\u00f4i l\u00e0 B\u1ea3n T\u00f3m L\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a Ph\u00fac \u00c2m, l\u1ea7n chu\u1ed7i M\u00e2n C\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ee7ng c\u1ed1 \u0111\u1ee9c tin. Ch\u00ednh \u0110\u1ee9c M\u1eb9 \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn c\u00e1o t\u1ea1i Fatima: <b>\u201c\u0102n n\u0103n \u0111\u1ec1n t\u1ed9i \u2013 Canh t\u00e2n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng \u2013 L\u1ea7n chu\u1ed7i M\u00e2n C\u00f4i\u201d<\/b>. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u201cM\u1ec7nh L\u1ec7nh Fatima\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c M\u1eb9 truy\u1ec1n qua ba tr\u1ebb nh\u1ecf (Luxia, Giaxinta v\u00e0 Phanxic\u00f4), v\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 b\u00ed quy\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u th\u1ebf gi\u1edbi, c\u1ee9u c\u00e1c linh h\u1ed3n, v\u00e0 c\u1ee9u ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/span><\/p>\n<p align=\"right\"><span style=\"font-size: medium\"><span style=\"font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif\"><b><span style=\"text-decoration: underline\">TR\u1ea6M THI\u00caN THU<\/span><\/b><\/span><b><i><\/i><\/b><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 S\u00e1ch \u201cNh\u1eefng \u01a0n L\u1ea1 M\u1eb9 Ban\u201d c\u00f3 ghi l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y: H\u1ed3i 19 tu\u1ed5i, nh\u00e0 v\u0103n Ozanam \u0111\u1ebfn Paris v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 v\u00f4 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, nh\u01b0ng \u0111ang b\u1ecb lung lay m\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng tr\u1ea7n tr\u1ecdng. M\u1ed9t h\u00f4m Ozanam v\u00e0o nh\u00e0 th\u1edd \u0110\u1ee9c B\u00e0 \u0111\u1ec3 xem &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18420,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11,19],"tags":[5112],"class_list":["post-18419","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chia-se","category-tieu-diem","tag-duc-tin-va-chuoi-man-coi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18419"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18422,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18419\/revisions\/18422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/longchuathuongxot.vn\/v2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}